Türkiye'deki İsrail Temsilcilikleri Resmi Blogu

Home » 118 İsrail » Cennet ada Hawaii’deki Yahudi yaşamı

Cennet ada Hawaii’deki Yahudi yaşamı

Categories

Arşıv

Twitter

Error: Twitter did not respond. Please wait a few minutes and refresh this page.


Hawaii adasının Yahudi cemaati harika güneş batışları ve havası ile bir cenneti yaşarken, okyanusun çekiciliği onları sinagogdan uzaklaştırırken, yüksek orandaki asimilasyon Yahudi cemaat liderlerini endişelendiriyor. Şaloha (Şalom ve Aloha’nın birleşiminden oluşan merhaba) ile karşılayan Hawaii Yahudileri adalarıyla çok gururlanıyorlar. Adanın gökkuşağı için bile özel bir kutsamaları var.
Reform Yahudileri cemaat başkanı Jackie Lau Şabat duası için sinagogda kaç kişinin olacağından endişe duyuyor. “Plaj ve dalgalar önemli rakibimiz” diye anlatıyor Lau.

Members of the Hawaiian Jewish community at a pristine beach (Photo: Hawkins Biggins)

Hawaii Yahudi Cemaati üyeleri (Photo: Hawkins Biggins)

Adanın en büyük sinagogu Emenu-El’in hahamı Rav. Ken Aronowitz, büyük dalgaların Şabat duasının en büyük tehdidi olduğunu söylüyor. Bu nedenle saat 23.00’da geç Şabat duası düzenliyorlar. Ada sinagogları, dua için gerekli olan minyan’ı (10 yetişkin erkek) bulmakta zorlanıyor. Bu Emenu-El için bir sorun değil. Erkek ve kadınların beraber dua ettiği sinagogda bu Cuma 40 kişi geldi. Çoğu Hawaii gömleği giymiş yaşı büyük erkeklerdi. Geçen haftanın üçte biriydi bu rakam.
Hazan Rav. Şlomo Carlebach gömleğine uygun aloha kipa ile İbranice kutsamaları okuyor ve İngilizceye çeviriyor gitarı, klavye ve ukulele ile birlikte.
ABD’nin 50. Eyaleti Hawaii’ye Yahudiler Kaliforniya’dan 1850’lerde geldi. 1898 sonrası artan Yahudi cemaati 1901’de 200 kişiye ulaştı. Bugün 600 Yahudi reform, muhafazakar ve Ortodoks cemaatlere kayıtlılar. Ancak adada 7000 ile 10 bin Yahudi bulunduğu düşünülüyor. Bu kişilerin çoğunun cemaatle bir alakaları yok. Birçoğu yerel halkla, Japon, Çinli, Filipinli ve Korelilerle evleniyor. Bu da adadaki birçok Yahudi çocuğun Uzakdoğu özelliklerini açıklıyor.

Rav. Itchel Krasnjansky ana karadan uzaklaşanların eski hayat tarzlarını da geride bıraktıklarını söyledi. Onlara ve çocuklarına ulaşmaya çalıştığını ve Yahudiliklerini tamamen kaybetmeden bunu yapmaya çalıştığını belirtti. Ortodoks haham birçoklarının da ironik olarak Yahudiliklerini Hawaii’de keşfettiklerini söylüyor. 27 yıldır adada yaşayan haham sörf yapmıyor ama birçok dindaşı yapıyor. Deniz kültürünün bu kadar ağır bastığı bir yerde bundan uzak durmak neredeyse imkansız. Chabad House’u yöneten Yudi Weinbaum sörfün

Yudi Weinbaumsays that surfing makes him feel closer to God (Photo: Hawkins Biggins)

Yudi Weinbaumsays that surfing makes him feel closer to God (Photo: Hawkins Biggins)

kendisini Tanrı’ya daha çok yaklaştırdığını söylüyor. Cuma günleri Chabad house Yahudi ve İsrailli turistlerle doluyor klasik Aşkenaz yemekleri votka ve egzotik meyvelerle birlikte sunuluyor. Birçok genç İsrailli, alışveriş merkezlerinde çalışarak para biriktiriyorlar.

Chabad House’un ünlü müşterilerinden biri 71 yaşındaki Rafi Boritzer. Boritzer büyük bir BMW motosiklet kullanıyor ve plakasında dev harflerle İsrail yazıyor. Bir iş ziyareti için adaya gelen Boritzer adaya aşık olmuş ve 1962’den beri burada yaşıyor. Kendi bioteknoloji firmasını yöneten Boritzer üçüncü karısı Bulgar Mili ile yeni doğan ikizlerini büyütüyor. “15 bin Yahudi vardı Hawaii’de ama pahalı yaşam, birçoğunun taşınmasına neden oldu. İş olanakları da sınırlı; turizm, emlak, Pearl Harbor askeri üs…

64 yaşındaki Pinchas Neumann tipik bir Robinson Crusoe görüntüsünde mavi gözleri ve sakalı ile. 1989’da Budizmi öğrenmek için buradaki bir manastıra gelmiş. Bu tecrübesi kısa süreli olmuş. “Heykellerine eğilemeyeceğimi anladım. Ama sörfe aşık olunca kalmaya karar verdim.” Emlak işine giren Neumann başarılı olmuş. Panama’dan Yahudi bir kadınla evlenen Neumann yılda 340 gün sörf yapıyor. 10 yıldır bağımsızlık gününü İsrail’in Los Angeles Konsolosluğu ile birlikte organize eden Neumannher seferinde 3000 kişinin etkinliğe katıldığını anlatıyor. Standlarda İsrail yemekleri sunulurken, İbranice etiketler, İsrail bayrağı dalgalanıyor. “Bu Hawaii Yahudilerini bir araya getiren tek etkinlik.” Ancak etkinlik bir tartışma yüzünden bitmiş. Messianic Yahudilerle Evanjelist Hıristiyanların katılıp katılamayacağı tartışması etkinliklerin sonunu getirmiş.
Bu tek sorun da değil. Üç yıl önce Rav. Peter Shaktman’ın homoseksüelliği nedeniyle işten çıkarılması Yahudi cemaatini ikiye bölmüş. Çıkan tartışmayı durdurmak için polis bile olay yerine gelmiş. Bu olay sonra çoğu lezbiyen ve gey olan 60 kişi yeni bir sinagog kurmasıyla sonuçlanmış.

Rafı Boritzer adayı çok sevip yerleşenlerden

Rafı Boritzer adayı çok sevip yerleşenlerden

Cliff Halevy reform Yahudilerinin lideri. 58 yaşındaki Halevy Kailua’nın Yahudilerin en yoğun olarak yaşadığı yer olduğunu söylüyor. Eyaletin Yahudilerinin üçte biri burada oturuyor. Cliff, Hawaii doğumlu lise arkadaşı Barack Obama’nın yılda bir kış tatilinde kiraladığı evi gösteriyor uzaktan.
Hawaii’nin de sorunları var. Adada hayat oldukça pahalı. 1 Milyon dolardan aşağıya ev satın almak mümkün değil. Gençler aileleri ile yaşamaya mecbur kalıyorlar. Havanın güzelliği ve plaj boyunca uzanan ücretsiz tuvaletler evsiz sayısını oldukça arttırmış.
Yahudilerin kurduğu Nefesh B’Nefesh bir sivil toplum derneği Hawaii Yahudilerinin İsrail’e göç etme taleplerinin arttığını fark etmiş ve bu konuda onlara yardımcı oluyor. “Hawaii’nin ana sorunu turizm dışında bir sektörde profesyonel olarak ilerleyememek. İsrail’in hava durumu gibi birçok bakımdan Hawaii’ye benzemesi ve daha fazla olanak sağlaması göç edenleri rahatlatan bir durum.
Yerel bir geleneğe göre bir araya gelen kişiler günahlarını denize dökerler. Roş Aşana yemeğini bu şekilde organize eden Rav. Aronowitz Waikiki Plajında bir araya gelen toplulukla beraber boğulmakta olan bir kızı da kurtarmışlar. Bu olayı bir mucize olarak kabul ediyorlar.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 380 other followers

%d bloggers like this: